De zestien bezoedelingen

Upakkilesa

upakkilesa

'Bezoedelingen'; 'geest-bezoedelingen'; 'onvolkomenheden'; 'onvolmaaktheden'; 'onheilzame kwaliteiten'; 'onheilzame staten van de geest'. Synoniem: kilesa (maar dan een lijst van 10).

Een lijst van zestien onvolkomenheden, onvolmaaktheden of bezoedelingen van de geest (cittassa upakkilesa) verschijnt o.a. in M007: 1. begeerte (abhijjhā) en onrechtmatige hebzucht (abhijjhā visamalobha); 2. kwade wil (vyapada); 3. woede (kodha); 4. wrok of vijandigheid (upanaha); 5. minachting (makkha); 6. een dominante houding (palasa); 7. afgunst (issa); 8. gierigheid (macchariya); 9. illusie (maya), zie ook vipallāsa; 10. oplichterij (satheyya); 11. stijfhoofdigheid (thambha); 12. verwaandheid (sarambha); 13. eigendunk (mana); 14. zelfverheffingswaan (atimana); 15. ijdelheid of trotsheid (mada); 16. nalatig in oplettendheid (pamada).

MA vermeld dat het verlaten waarover in M007 gesproken wordt, begrepen moet worden als 'verlating door uitroeiing' oftewel 'overwinning door vernietiging' (samuccheda pahana), dat is: complete ontworteling door het bovenwereldse pad. De zestien bezoedelingen worden namelijk achtergelaten door de edele paden (zie lokuttara) in de volgende volgorde:

Sotāpattimagga

Door het pad van het in de stroom treden (sotāpattimagga) worden de volgende factoren uitgeroeid (verlaten): 5. minachting; 6. een dominante houding; 7. afgunst; 8. gierigheid; 9. illusie.

Sakadāgāmimagga

Door het pad van eenmaal terugkeren (sakadāgāmimagga) worden bezoedelingen in kracht gereduceerd of verzwakt.

Anāgāmimagga

Door het pad van niet meer terug keren (anāgāmimagga) worden de volgende factoren uitgeroeid (verlaten): 2. kwade wil; 3. woede; 5. wrok of vijandigheid; 16. nalatigheid (in oplettendheid).

Arahattamagga

Door het pad van heiligheid (arahattamagga) worden de volgende factoren uitgeroeid (verlaten): 1. begeerte en onrechtvaardige hebzucht; 11. stijfhoofdigheid; 12. verwaandheid; 13. eigendunk; 14. zelfverheffingswaan; 15. ijdelheid/trotsheid.

Er zijn 3 groepen upakkilesa die betrekking hebben op meditatie:

A. 9 mentale bezoedelingen die voorkomen in 'iemand die zich toelegt op de hogere mentale training' (adhicittasikkhā): 3 grove: slecht gedrag in daden, woorden en gedachten; 3 middelmatige: gedachten van zintuiglijk verlangen, kwade wil en wreedheid; 3 subtiele: gedachten over iemands familieleden, iemands land en iemands reputatie. A03-100

B. 18 bezoedelingen in de beoefening van indachtigheid van de ademhaling (anapanasati), genoemd in PtsM, Anapana Katha (vertaald in Mindfulness of Breathing, door bhikkhu Ñanamoli (p. 60; BPS).

C. 10 'imperfecties van inzicht' (vipassanupakkilesa), zie visuddhi 5.

De Boeddha onderwijst dat bezoedelingen zich in drie lagen in de geest bevinden. Zie hiervoor anusaya.