Algemene info over waarnemingen

Saññā

saññā

'Waarnemen'.

Waarnemen is een algemene mentale factor (cetasika). De actie van opmerken of begrijpen. Alle wezens worden wijs door waarneming als zij dingen met voldoende helderheid begrijpen.

A. Waarnemen is de 3e van de vijf groepen van het bestaan (pañcupādānakkhandhā), en is een van de 7 mentale factoren (cetasika) die onafscheidelijk verbonden is met elke soort van bewustzijn. Het is zesvoudig als in de zin van waarneming van de vijf fysieke zintuigobjecten en de mentale objecten. Het is het gewaarzijn (vijānana) dat de verschillende kenmerken van een object herkent ("iemand ziet de kleur blauw, geel" etc., S22-079). Als in het herhaaldelijk waarnemen van een object deze kenmerken worden herkend, functioneert waarneming als herinnering.

B. Saññā staat soms ook voor bewustzijn in z'n geheel, dat wil zeggen, in nevasaññānāsaññāyatana, de sfeer van 'noch waarnemen noch niet waarnemen'. Verder in asaññasatta, 'onbewuste wezens'. In beide gevallen is de verwijzing niet naar 'waarneming' alleen, maar ook naar de andere factoren van bewustzijn. Vergelijk D09.

C. Saññā kan ook naar 'ideeën' verwijzen die objecten van meditatie zijn, dat wil zeggen, in een groep van 7 ideeën van het vergankelijke (aniccasaññā), etc. (A07-046), of in de 10 onzuiverheden (asubhasaññā), etc. (A10-056), en een andere set van 10 in A10-060, of naar verkeerde noties zoals in nicca saññā, subha saññā (de notie van onvergankelijkheid, schoonheid, etc.)

Extra aanbevelingen