De huizenbouwer

Met deze twee schitterende verzen verklaarde de Boeddha zijn eigen verlichting. Tegen zonsopgang, toen hij het gehele mentale proces volledig doorzag, ontdekte hij de huizenbouwer die zo moeilijk te zien is; hierdoor bereikte hij volledige verlichting. Leer dat het uitermate essentieel is om die huizenbouwer te ontdekken, leer in je meditatie naar mentale processen te kijken. Dat is van groot belang, want ook jij kunt verlichting bereiken. Treedt in de voetsporen van de Meester.

Tijdens de lange cyclus van samsara zocht ik naar de huizenbouwer, maar nooit vond ik die. Steeds weer geboren worden is lijden.

153. Gedurende vele geboorten in samsara heb ik verwoed gezocht naar de bouwer van dit huis, maar niet gevonden. Het herhaaldelijk geboren worden, is vol met lijden.

anekajati samsaram sandhavissam anibbisam gahakarakam gavesanto dukkha jati punappunam

Deze reis door de cyclus van geboorte en dood (samsara), is door ontelbare geboorten gegaan. Ik heb gezocht naar de bouwer van dit huis, de bouwer van de wereld en het zelf, maar had die nooit gezien. Steeds weer worden geboren, is lijden.

Huizenbouwer! Jij bent met de grond gelijk gemaakt! Jij zult niet meer bouwen. Mijn geest is voorbij begeerte gegaan.

154. O bouwer van dit huis, nu heb ik je gezien! Jij zult nooit meer een huis bouwen. Al jouw balken zijn vernietigd, al jouw dakspanten zijn afgebroken! De geest heeft het Ongeconditioneerde bereikt, het ophouden van de begeerte is bereikt!

gahakaraka dittho'si puna geham na kahasi sabba te phasuka bhagga gahakutam visankhitam visankharagatam cittam tanhanam khayam ajjhaga

O jij, bouwer van dit huis. Nu ben je gezien. Jij zult dit huis (en het idee van zelf) nooit meer bouwen. Al jouw ondersteuningen zijn vernield, de structuur is afgebroken. De geest heeft het einde van conditionering bereikt (omdat niets nog ondersteuning heeft), het ophouden van de begeerte (de drang om voort te bestaan) is bereikt.

Deze religieuze instructie werd door de Boeddha als een verheven uitspraak (udana) uitgesproken toen hij aan de voet van de Bodhi boom zat. Later sprak hij deze verzen tot Ananda om zijn vraag te beantwoorden.

Toen de Boeddha aan de voet van de Bodhi boom zat, had hij vˇˇr zonsopgang de kracht van Mara overwonnen. In de 1e nachtwake (18.00 tot 22.00), herinnerde de Boeddha zich zijn vorige levens (pubbe nivasanussati ˝ana). Nu had hij de duisternis weggedreven die een sluier trekt over het bestaan van vorige levens. In de 2e nachtwake (22.00 tot 2.00) zag hij het verschijnen en het verdwijnen van levende wezens overeenkomstig hun daden (cuti + upapata ˝ana). In de 3e nachtwake (2.00 tot 6.00) begreep hij de opheffing van de instromingen (asavakkhaya ˝ana). Het is in dit deel van de nacht dat hij de wet van het oorzakelijk bestaan (paticcasamuppada) ontdekte en overdacht, en mediteerde op groot mededogen (maha karuna samapatti). Tijdens zonsopgang verwierf hij de volledige verlichting. Daarop sprak hij een verheven verklaring uit die ook talloze Boeddha's, die hem voorgegaan zijn, bekend was.

Zie ook

Uitleg vertaling vers 153

punnappunam jati dukkha gahakarakam gavesanto anekajati samsaram anibbisam sandhavissam

punnappunam: keer op keer, herhaaldelijk; jati: geboorte; dukkha: lijden; gahakarakam: de huizenbouwer; gavesanto: zoeken; anekajati samsaram: vele geboorten in de cyclus van geboorte en dood (samsara); anibbisam: zonder gezien te hebben; sandhavissam: gereisd

Uitleg vertaling vers 154

gahakaraka dittho asi puna geham na kahasi te sabba phasuka bhagga gahakutam visankhitam cittam visangkharagatam tanhanam khayam ajjhaga

gahakaraka: bouwer van dit huis; dittho: ik heb je gezien; puna: nogmaals; geham: het huis; na kahasi: zal niet meer bouwen; te: jouw; sabba phasuka: alle ondersteuningen; bhagga: (zijn) vernield; gahakutam: de structuur van het huis; visankhitam: (is) afgebroken; cittam: de geest; visangkharagatam: heeft het einde van conditionering is bereikt (conditionering is gestopt); tanhanam khayam: het ophouden van de begeerte; ajjhaga: is bereikt

Commentaar

Het ontsluieren van de huizenbouwer

De Boeddha sprak deze verheven verzen (udana) op de dag van zijn verlichting, juist tegen zonsopgang, hetgeen zijn transcendentale morele overwinning en zijn innerlijke spirituele ervaring helder weergeeft. Hij was gedwongen rond te dolen op deze lange reis (samsara) en als gevolg daarvan was hij onderhevig aan lijden omdat hij niet de architect van dit huis en het idee van een zelf kon ontdekken.

Toen hij in zijn allerlaatste geboorte in diepe afzonderlijke meditatie verbleef die hij volledig ontwikkeld had gedurende zijn niet-aflatende zoektochten, ontdekte hij door zijn eigen inzicht, de zo moeilijk te bevatten huizenbouwer. Deze huizenbouwer verbleef niet buiten hem, maar in de diepste diepten van zijn eigen geest. Het was het mentale proces van waarnemingen en denkbeelden (sankhara) en de dwangmatige drang naar bestaan (bhava tanha (een vorm van begeerte)) dat de maker, de architect, de huizenbouwer was, hetgeen een mentaal proces is dat latent is in alle wezens, met uitzondering van de Arahat. Dat wat door iemand zelf gemaakt is, kan ook door dezelfde persoon vernietigd worden. De ontdekking van de architect is het introspectieve (zelfonderzoekende) gewaarzijn van het mentale proces, hetgeen het proces stopt. Dit is Arahatschap. In deze verzen wordt dit weergegeven als 'het ophouden van de begeerte'.

De ondersteuning van dit zelfgemaakte huis is de drang (bhava tanha). De structuur is de mentale constructie (sankhara). Het uiteenvallen van de structuur door het mentale proces gewaar te zijn, resulteert in de volledige vernieling van het huis.

Opmerking

Met de vernietiging van het huis bereikt de geest de ongeconditioneerde staat, hetgeen Nibbana is. Hier haalt de Boeddha zijn ontelbare zwerftochten in het bestaan aan welke lijden met zich meebrengen. Dit is een feit dat duidelijk bewijst dat wedergeboorte een fundamentele basis is in de beoefening van het boeddhisme en dus meer dan louter een geloof in wedergeboorte. Wedergeboorte is het probleem dat de Boeddha verklaart voor het voordeel van de gehele mensheid.

Naar het Woordenboek tanhanam khayam ajjhaga: Letterlijk 'het ophouden van begeerte bereikt', hetgeen Nibbana is. Nibbana is het hoogste doel binnen het boeddhisme.

Het Jataka Commentaar verhaalt dat de Bodhisatta in zijn geboorte als de asceet Sumedha, als volgt overdacht:

Net zoals er lijden is,
zo moet er ook geluk zijn.
Dus, de gedachte dat bestaan is,
zo moet naar niet-bestaan worden gezocht.

Net zoals er hitte is,
zo moet er ook welkome koude zijn.
Dus, de gedachte dat het drievoudige vuur bestaat,
zo moet naar Nibbana worden gezocht.

Net zoals er kwaad is,
zo moet er ook het goede zijn.
Dus, de gedachte dat geboorte werkelijk bestaat,
zo moet naar niet-geboorte worden gezocht.

Zolang iemand onderworpen is aan de drang, aan de begeerte, maakt iemand nog steeds nieuwe kamma activiteiten die moeten continueren in een of andere vorm in de eeuwig durende cyclus van het bestaan, de kringloop van geboorte en dood (samsara). Wanneer alle vormen van deze begeerte zijn uitgeroeid, houden reproducerende kamma krachten op te functioneren en bereikt iemand Nibbana waarmee de cyclus van geboorte en dood wordt gestopt. Het boeddhistische concept van bevrijding is de stopzetting van de altijd herhalende cyclus van leven en dood.

RegID: Dhp153-154
Bijgewerkt op: 16 mei 2005
Auteur: Peter van Loosbroek - Ananda
Locatie: www.sleuteltotinzicht.nl
Copyright: Zie voor gebruik van deze tekst www.sleuteltotinzicht.nl/glb_copyright.htm
Overige informatie: Geen