De Eerwaarde Attadattha

Sommigen beweren dat het Theravada boeddhisme een ego´stische vorm van boeddhisme is door te stellen dat het uitsluitend geconcentreerd is op de eigen bevrijding. In deze opvatting wordt echter een essentieel aspect niet gekend, namelijk dat je eerst goed voor jezelf moet zorgen voordat je anderen op de juiste manier kunt helpen. Ook op maatschappelijk vlak is het van belang dat elk individu die deel uitmaakt van die maatschappij, zichzelf disciplineert. Al het goede begint bij jezelf; wat goed is, dat is niet ego´stisch. Ook al lijkt dat misschien zo. Nadat hij goed voor zichzelf had gezorgd, heeft de Boeddha zich 45 jaren lang onvermoeibaar ingezet voor het geluk en het welzijn van anderen, en toch zeggen sommigen, dat de School van de Ouderlingen (Theravada) 'egoistisch' is...

Met de hoogste onbaatzuchtigheid beschadigt men niet het eigen doel. Vervolg je doel met wijsheid.

166. Laat iemand niet het welzijn van anderen verwaarlozen, hoe groot dat ook is. Maar men moet zich vooral bewust zijn van zijn eigen welzijn en daar aandacht aan besteden.

attad'attham paratthena bahun'api na hapaye attad'attham abhi˝˝aya sadatthapasuto siya

Iemand zou in zijn eigen spirituele vooruitgang niet nalatig moeten zijn in de loop van vele handelingen van service tot anderen. Wees je volledig gewaar van je eigen spirituele interesse, en promoot je eigen hogere doelen.

Deze instructie werd door de Boeddha gegeven terwijl hij in het Jetavana Klooster verbleef, met verwijzing naar de Eerwaarde Attadattha.

Toen de Boeddha verklaarde dat hij binnen vier maanden het Parinibbana zou bereiken, zei hij: "Monniken, over vier maanden zal ik het Parinibbana bereiken." Daarop waren zevenhonderd puthujjana monniken diep bezorgd en zij bleven steeds dicht bij de Boeddha, en fluisterden tegen elkaar: "Broeders, wat moeten we doen?" Maar Attadattha dacht bij zichzelf: "De Meester zegt dat hij over vier maanden Parinibbana zal bereiken. Op dit moment heb ik mezelf nog niet bevrijd van de kracht van kwade hartstochten. Daarom zal ik, zolang de Meester nog in leven is, uit alle macht streven naar de verwerkelijking van Arahatschap." En zo ging de Eerwaarde Attadattha niet meer met de monniken mee naar de Boeddha.

De monniken zeiden tegen hem: "Broeder, wat is de reden dat je ons gezelschap vermijdt en niet meer met ons praat?", en omdat zij hem niet begrepen, brachten zij de Eerwaarde Attadattha naar de Meester en zij rapporteerden hem het voorval met de woorden: "Eerwaarde Heer, deze monnik schijnt niet van u te houden en u te vereren zoals wij dat doen; hij trekt zich terug." Toen vroeg de Heer aan Attadattha: "Waarom gedraag je je zo?" De ouderling antwoordde: "Eerwaarde Heer, u hebt gezegd dat u over vier maanden het uiteindelijke Parinibbana zult bereiken; zelf heb ik besloten dat ik, zolang u nog in leven bent, uit alle macht zal streven naar de verwerkelijking van Arahatschap." Dit was de enige reden waarom hij niet naar de Boeddha kwam.

De Boeddha prees hem hiervoor en zei tegen de monniken: "Monniken, degenen die van mij houden en die mij vereren zouden moeten handelen als Attadattha. Men betuigt mij geen hulde door simpelweg bloemen, reukwaren en wierook te offeren en door hier te komen om mij te zien; men betuigt mij alleen hulde door het beoefenen van de Dhamma die ik jullie onderwezen heb. Daarom zouden anderen het voorbeeld van de ouderling Attadattha moeten volgen." En toen uitte hij het vers waar dit verhaal mee begon. Aan het einde van deze toespraak, bereikte de Eerwaarde Attadattha, Arahatschap.

Uitleg vertaling vers 166

bahuna api paratthena attadattham na hapaye attadattham adhi˝˝aya sadatthapasuto siya

bahuna api: om overvloedig te zijn; paratthena: anderen te dienen; attadattham: in het voordeel van iemands eigen spirituele vooruitgang; na hapaye: hinderen niet; attadattham: maar iemands eigen voordeel; adhi˝˝aya: zou volledig begrepen moeten zijn; sadatthapasuto siya: ben (daarom) een promotor van je eigen spirituele doelen

Commentaar

Naar het Woordenboek attadattham: Iemands eigen welzijn. Persoonlijke heiliging moet niet opgeofferd worden ter wille van uiterlijke aanbidding. Men moet dit vers niet verkeerd begrijpen: Het betekent niet dat iemand niet onbaatzuchtig zou moeten werken voor het welzijn van anderen. Onbaatzuchtige service is door de Boeddha in hoge mate geprezen. Het woord 'welzijn' verwijst hier naar iemands eigen doel, dat wil zeggen, Nibbana.

Naar het Woordenboek Nibbana: Letterlijk: 'uitblussing'; overeenkomstig de commentaren 'vrijheid van begeerte'.

De schilpad en de vis over Nibbana

Er zijn boeken volgeschreven over een antwoord op deze heel natuurlijke en simpele vraag 'Wat is Nibbana? Uiteindelijk hebben ze alleen maar veel meer verwarring gezaaid dan helderheid gebracht. Het enige voor rede vatbare antwoord dat op de vraag te geven valt, is dat deze vraag nooit compleet beantwoord kan worden. Het begrip Nibbana kan niet in woorden samengevat worden, omdat de menselijke taal te arm is om de ware natuur van de Absolute Waarheid of Uiterste Realiteit uit te drukken, hetgeen Nibbana is. Taal is gemaakt en wordt gebruikt door massa's mensen om dingen en ideeŰn uit te drukken die zij ervaren hebben door hun zintuiglijke organen en hun geest. Een dergelijke bovennatuurlijke ervaring valt niet onder deze categorie. Daarom kunnen er geen woorden zijn om die ervaring uit te drukken, net zoals de landschildpad geen woorden in zijn woordenschat had om aan de vis de aard van het vaste land uit te leggen.

De landschildpad vertelde aan zijn vriend de vis dat hij (de landschildpad) zojuist teruggekeerd was van een wandeling op het land. "Je bedoelt natuurlijk zwemmend", zei de vis. De landschildpad probeerde uit te leggen dat je op het land niet kunt zwemmen, dat het vast was, en dat je erover moet lopen. Maar de vis bleef erbij dat er niet zoiets kon bestaan, dat het vloeibaar moest zijn zoals zijn meer, met golven, en dat men in staat moest zijn er in te kunnen duiken en er in te zwemmen.

RegID: Dhp166
Bijgewerkt op: 11 juni 2005
Auteur: Peter van Loosbroek - Ananda
Locatie: www.sleuteltotinzicht.nl
Copyright: Zie voor gebruik van deze tekst www.sleuteltotinzicht.nl/glb_copyright.htm
Overige informatie: Dammapada 166