Een goede opvoeding voor een gezonde samenleving

Een advies voor ouders, kinderen en leraren van alle achtergronden.

Inhoudsopgave

Ouders, leraren en leerlingen

Asociaal gedrag voorkomen

Berispen en waarschuwen

Iemand die er de fouten uithaalt en berispt

Ouders, leraren en leerlingen

Ouders dragen een grote verantwoordelijkheid voor de opvoeding van hun kinderen. Ouders zijn daarom ook de leraren, de adviseurs van hun kinderen. In die zin zijn kinderen dan ook de leerlingen van hun ouders. Kinderen zijn ook de leerlingen van de leraren die voor hun groep of klas staan. Leerlingen zijn ook volwassenen die iets willen leren. Zo zijn we in principe allemaal leraar en leerling.

Welke rol je ook hebt, wees niet arrogant, want daarmee maak je je ongeschikt om iets te leren. Wees altijd respectvol, want dat opent harten. Wees altijd eerlijk en rechtschapen, en zorg voor een liefdevolle omgeving.

Deze pagina heb ik geschreven voor alle mensen, ongeacht leeftijd, afkomst of religie. Wel vanuit een boeddhistisch perspectief dat begrip oftewel wijsheid, liefdevolle vriendelijkheid en mededogen als essentieel fundament heeft. Je hoeft niet bekend te zijn met de boeddhistische leefwijze, want deze woorden zullen veelzeggend zijn. En mocht je interesse gewekt zijn en heb je meer kennis opgedaan, dan zal dit artikel zeker een nog veel diepere betekenis voor je krijgen.

Asociaal gedrag voorkomen

asabbha ca nivaraye: Iemand ervan weerhouden af te buigen naar asociaal gedrag: hem af doen zien van asociaal gedrag.

Bovenstaand aspect heeft (o.a.) ook betrekking op Dhp077.

Het is onthouding van verkeerde handelingen: doden, stelen en seksueel wangedrag etc[1]. Het prent mededogen in voor alle levende wezens; het houdt in dat men alleen dingen neemt die gegeven zijn en dat men een kuis leven leidt. Door zulk moreel gedrag bevrijdt men anderen van angst, en schenkt men hen veiligheid en vrede. Alle moraliteit, of het goede leven, is gefundeerd op liefde en mededogen, metta en karuna. Een persoon zonder deze twee opvallende kwaliteiten kan niet een mens van moraliteit worden genoemd. Verbale en lichamelijke handelingen die niet verbonden zijn met liefde en mededogen kunnen niet aangemerkt worden als goed en heilzaam. Iemand kan niet doden, stelen enzovoort, met gedachten van liefde en een goed geweten. Dat kan alleen gedaan worden wanneer iemand gedreven wordt door gedachten van wreedheid, hebzucht en onwetendheid.

Het is noodzakelijk om een zekere mate van discipline te ontwikkelen, omdat de onbedwongen geest altijd een excuus aanvoert om kwaad te begaan in woord of in daad. "Wanneer de gedachten niet bewaakt worden, worden lichamelijke handelingen ook niet bewaakt; dit geldt ook voor spreken en voor mentale handelingen."

Gedrag bouwt een karakter. Niemand kan een ander een goed karakter cadeau geven. Iedereen moet het opbouwen door gedachten, bespiegeling, zorgzaamheid, inspanning, indachtigheid en zelfonderzoek. Net zoals iemand hard moet werken voor het beheersen van een kunst, zo moet ook hard gewerkt worden voor het beheersen van een edel gedrag waarop een goed en sterk karakter gegrondvest is. Iemand moet ijverig en alert zijn.

Voor de training van karakter is zelfcontrole het eerst noodzakelijke. Als een mens, in plaats daarvan, toegeeft aan zintuiglijke geneugten, zal zijn goede en sociale karakter wegvallen — hierover zijn religieuze en psychologische leraren het allemaal eens. Zij, die bedwelmd zijn door geneugten en die gedreven worden in het streven zichzelf daarmee te bevredigen, kunnen niet goed onderwezen worden totdat zij geleerd hebben hun fouten te erkennen.

Omtrent hoogstaand moreel gedrag adviseerde de Boeddha aldus:

"Kwaad kan opgegeven worden. Als het niet mogelijk zou zijn het kwade op te geven, dan zou ik dat niet zeggen. Omdat dat gedaan kan worden, zeg ik tegen u: 'Geef het kwade op.'"

De Boeddha vervolgde: "Het goede kan ontwikkeld worden. Als het niet mogelijk zou zijn het goede te ontwikkelen, dan zou ik dat niet zeggen. Omdat dat gedaan kan worden, zeg ik tegen u: 'Ontwikkel het goede.'" (A02-002-009).

Dit is de manier van begeleiding die een goede adviseur zou moeten geven om een persoon van onacceptabel, immoreel en asociaal gedrag (asabbha) te weerhouden.

Berispen en waarschuwen

ovadeyya; anusaseyya: Berispen en waarschuwen.

Bovenstaand aspect heeft (o.a.) ook betrekking op Dhp077.

In sommige commentaren is het verschil tussen ovada en anusasana zorgvuldig uiteengezet. 'Berispen' (ovada) wordt beschreven als het voor iemand benoemen wat goed en slecht is, betreffende dat wat al plaatsgevonden heeft. Iemand vertellen waar naar gestreefd moet worden, bij al wat men in de toekomst ook maar doet, wordt 'anusasana' (waarschuwing) genoemd.

Ouders/leraren willen het beste voor je; ze willen dat je gelukkig bent. Omdat ze van je houden, beschermen ze je tegen verkeerde dingen zodat je niet afbuigt naar het neerwaartse pad. Daarom berispen en waarschuwen ze je. Hiervoor hoor je dankbaar te zijn en respect te hebben. Maar als je je zintuigen niet onder controle hebt, wil je alleen maar doen wat je zintuigen willen waardoor het bergafwaarts zal gaan. Train daarom jezelf om je zintuigen onder controle te krijgen zodat er meer respect zal zijn voor je ouders en leraren. Zij moeten zeggen waar het op staat, de waarheid spreken, en niet om dingen heen draaien of je naar de mond praten. Dat lost niets op. Wees niet arrogant (mana); een goede leerling hoort niet snel beledigd te zijn. Wijze mensen beminnen goed advies.

Goede vrienden zullen je ook op je fouten wijzen. Niet om je te beledigen, maar om je verder te helpen op je pad. Een goede leraar of ouder idem, omdat zij het beste met je voor hebben. Slechte vrienden keuren je verkeerde gedrag niet af, en je goede gedrag keuren ze niet goed. Zij hebben geen besef van wat goed en fout is. Slechte vrienden praten je naar de mond, het zijn mooipraters. Maar goede vrienden kun je herkennen doordat ze zeggen waar het op staat. Zij keuren verkeerde daden af en goede daden keuren ze goed. Dat is het kenmerk van goede vrienden, van goede ouders en goede leraren. In de Sigalovada Sutta (D31) geeft de Boeddha dit heel perfect en mooi weer.

Uit de Dhammapada.

077. Hem aansporen, hem instrueren, en iemand doen afbuigen van asociaal gedrag. Inderdaad, zo iemand is geliefd bij de goede mensen, maar niet geliefd bij de slechten.

ovadeyyanusaseyya, asabbha ca nivaraye, satam hi so piyo hoti, asatam hoti appiyo

Het advies van wijze mensen valt goed bij deugdzame mensen, maar niet bij hen die slecht zijn.

Iemand die er de fouten uithaalt en berispt

vajjadassinam; niggayhavadim: Iemand die er de fouten uithaalt; iemand die berispt. Deze twee kwaliteiten worden aangevoerd als de karaktertrekken van een persoon die constructief bekritiseert.

Bovenstaand aspect heeft (o.a.) ook betrekking op Dhp076.

Er zijn mensen die anderen op fouten wijzen en berispen met de bedoeling hen te beledigen. Maar hier bedoelt men de constructieve critici. Zij benadrukken natuurlijk fouten en zij berispen, maar de achterliggende bedoeling is anders. Zij treden bij deze activiteiten op als 'schat openbaarders'. Hoe kun je nu een 'schat openbaarder' beschrijven als iemand die beledigend is? Een gids die iemand met verkeerde bedoelingen berispt, zal onbekwaam zijn de leerling te laten beseffen welke innerlijke persoonlijke schatten hij bezit, en hij zal niet in staat zijn van hem een expert in goed gedrag te maken, zodat hij met tevredenheid voort kan gaan op het pad naar realisatie (Nibbana).

Uit de Dhammapada.

076. Als iemand een wijs man ontmoet die zijn gebreken opspoort en zijn afkeuring hierover te kennen geeft, dan is dit iemand die een verborgen schat openbaart; met zulk een wijze moet iemand omgaan. In zo'n gezelschap wordt iemand verrijkt en gaat er nooit op achteruit.

nidhinam'va pavattaram yam passe vajjadassinam niggayha vadim medhavim tadisam panditam bhaje tadisam bhajamanassa seyyo hoti na papiyo

Door om te gaan met wijze mensen die als 'schatopenbaarders' zijn, worden je fouten in een opbouwende wijze getoond.

Zie ook

Eindnoten

[1] Voor een nadere uitleg, zie Ariya Atthangika Magga — Boeddhisme — Het Edel Achtvoudige Pad

Document info
RegID deBoeddha-510-10-starten
Bijgewerkt 11 februari 2021 01:37:08
Auteur Peter van Loosbroek — Ananda
Locatie www.sleuteltotinzicht.nl
Copyright Zie a.u.b. copyright www.sleuteltotinzicht.nl/glb_copyright.htm
Overig Geen