De Vier Edele Waarheden in het kort

Deze pagina geeft een kort overzicht van de basis van het boeddhisme.

Lijden

"Dit monniken, is de edele waarheid van lijden (dukkha)[1]: Geboorte is lijden (jati), ouderdom (jara) is lijden, ziekte (vyadhi) is lijden, dood (marana) is lijden, verdriet (soka) en weeklagen (parideva), pijn (dukkha), smart (domanassa) en wanhoop (sambhavanti) zijn lijden; gevoegd worden bij het onaangename is lijden (appiyehisampayoga), gescheiden worden van het geliefde is lijden (piyehivippayoga), niet krijgen wat men wil, is lijden (yampiccam nalabhati tampi dukkam) -- kortom, de vijf groepen (die het object zijn) van hechten (pa˝ca upadana kkhandha), zijn lijden (samkhittena pa˝cupadanakkhandha dukkha)."

De oorzaak

"Dit monniken, is de edele waarheid van de oorzaak (samudaya) van lijden[2]: Het is de hunkering die wedergeboorte (patisandhi) veroorzaakt en welke gepaard gaat met hartstocht en wellust, en welke bevrediging zoekt in dingen, dan weer hier, dan weer daar, namelijk: hunkering naar zintuiglijke geneugten (kama tanha), hunkering naar bestaan, en hunkering naar niet-bestaan (zie tanha)."

De opheffing

"Dit, monniken, is de edele waarheid van de opheffing (nirodha) van lijden[3]: Het is het volledig doen verwelken en doen ophouden, het opgeven, het laten varen, het loslaten en het verwerpen van deze hunkering."

Het pad

"Dit, monniken, is de edele waarheid van het pad (magga) dat leidt naar de opheffing van lijden[4]: Het is eenvoudigweg het Edel Achtvoudige Pad (ariya atthangika magga), namelijk: juist begrip (samma ditthi), juiste gedachten (samma sankappa), juiste spraak (samma vaca), juist handelen (samma kammanta), juiste wijze van levensonderhoud (samma ajiva), juiste inspanning (samma vayama), juiste indachtigheid (samma sati), juiste concentratie (samma samadhi)."

Een korte verduidelijking omtrent de essentie van de Leer

De Boeddha spreekt in de eerste Edele Waarheid over 'de vijf groepen van hechten'. Deze vijf groepen zijn:

  1. de groep van lichamelijkheid (rupa kkhandha);
  2. de groep van gevoelens (of gewaarwordingen) (vedana kkhandha);
  3. de groep van waarnemingen (sa˝˝a kkhandha);
  4. de groep van mentale formaties (of mentale factoren) (sankhara kkhandha);
  5. de groep van bewustzijn (vi˝˝ana kkhandha).

Dit zijn de vijf aspecten waarmee de Boeddha alle fysieke en mentale fenomenen van het bestaan heeft opgesomd, en die in een onverstandig mens verschijnen als zijn ego of persoonlijkheid. Het is belangrijk te beseffen dat het persoonlijke bewustzijn dit bestaan, of deze wereld, bij elkaar houdt. Bewustzijn heeft de neiging een eigen, persoonlijke wereld te creŰren en vast te houden; bewustzijn is 'ik-gericht', de weg van 'ik', 'mij', 'mijn'. De begeerte van het 'ik-gerichte' bewustzijn is de hoofdoorzaak van het lijden want dit soort bewustzijn houdt een persoonlijke wereld vast. Dit is de veroorzaker van wedergeboorte. Het 'persoonlijke bewustzijn' zorgt steeds voor een 'verpersoonlijking' waardoor de geest zich vernauwt en zich slechts beperkt tot de eigen wereld.

De vijf aggregaten omvatten het gehele bestaan dat drie universele kenmerken heeft (ti lakkhana), namelijk: vergankelijkheid (aniccata), onbevredigende aard of lijden (dukkha), en instabiliteit, 'onwezenlijkheid' of 'niet-zelf' (anatta). Het vastklampen aan de aggregaten (dus aan wat dan ook) is vragen om moeilijkheden, problemen, lijden.

Wanneer de begeerte van het 'ik-bewustzijn' wordt opgegeven, wordt onze wereld ruimer en helderder omdat we dan objectief gewaar kunnen zijn. In objectief gewaarzijn (het woord objectief is in feite overbodig) is er begrip, wijsheid of inzicht waardoor we de dingen kunnen zien zoals ze werkelijk zijn. Zonder bewustzijn kunnen wij niet leven, maar het bewustzijn kan zich op twee belangrijke manieren verschillend ontwikkelen: met begeerte of zonder begeerte. Wanneer bewustzijn zonder begeerte is, noemen we het 'gewaarzijn' hetgeen de functie van bewustzijn is. Een 'lege geest' hebben betekent in diepere zin dat er geen spoor is van een op persoonlijkheid gefundeerd bewustzijn. De Boeddha zei: "Tanhaya mulam kanatha", graaf de wortel van begeerte op.

Zie ook

Eindnoten

[1] De edele waarheid van lijden: dukkha ariya sacca.

[2] De edele waarheid van de oorzaak van lijden: dukkha samudaya ariya sacca.

[3] De edele waarheid van de opheffing van lijden: dukkha nirodha ariya sacca.

[4] De edele waarheid van het pad dat leidt tot de opheffing van lijden: dukkha nirodha gamini patipada ariya sacca.

RegID: Div011
Bijgewerkt op: 9 juli 2005
Auteur: Peter van Loosbroek - Ananda
Locatie: www.sleuteltotinzicht.nl
Copyright: Zie voor gebruik van deze tekst www.sleuteltotinzicht.nl/glb_copyright.htm
Overige informatie: Geen